Inspiratie voor een Brussels dansarchief: AMVB op studietrip naar Keulen en Parijs
Wat bewaart een dansarchief precies? En hoe kan je danserfgoed op een vernieuwende manier presenteren? Begin 2026 bezochten we twee toonaangevende buitenlandse instellingen voor danserfgoed om na te gaan hoe ook het AMVB meer kan inzetten op dit unieke erfgoed dat Brussel voortbeweegt. We geven alvast enkele ‘learnings’ mee voor onze eigen werking.
Op 9 januari brachten we met een delegatie van AMVB, CEMPER, STUK Huis voor Dans, Beeld en Geluid, Universiteit Antwerpen en Counterpoint (KU Leuven) een bezoek aan het Deutsches Tanzarchiv Köln (DTK), gevolgd door de expo Fünf Freunde in Museum Ludwig. Op 20 februari volgde een bezoek aan het Centre National de la Danse (CND) in Parijs, met een delegatie van AMVB en CEMPER. Deze bezoeken leverden inzichten op over acquisitiestrategieën, documentatiebeleid en de omgang met audiovisueel materiaal. Wat vooral opviel was dat beide instellingen zowel een actieve archief- als documentatiefocus hebben. DTK en CND nemen dit materiële erfgoed als uitgangsbasis en zijn nog volop zoekende naar methodieken voor immaterieel erfgoed. Voor de ontsluiting benadrukken beide instellingen het belang van een structurele archivistische benadering met focus op inventarisatie en brede toegankelijkheid.
Zowel DTK als CND zetten naast klassieke archiefverwervingen in op aanvullende manieren om sporen van archiefvormers te bewaren: ze volgen actief podiumhuizen en dansactoren op en verzamelen systematisch programmaboekjes, affiches en recensies die de afwezigheid van volledige archieven compenseren. Een belangrijk pijler is audiovisueel materiaal, dat meer nog dan het klassieke archief een beeld geeft van de danspraktijk zelf. Beide huizen benadrukken sterk het belang van het opbouwen van een band met archiefvormers tijdens hun actieve loopbaan — om hen bij te staan bij hun archiefvorming en zo in een later stadium het archief te kunnen verwerven. Dit sluit mooi aan bij de dienstverlening die het AMVB via het erfgoeddepotconsulentschap al aanbiedt aan Brusselse archiefvormers, vaak in samenwerking met CEMPER als gespecialiseerde dienstverlenende organisatie.
DTK en CND kiezen bewust voor professionele kunstdans in hun collectiebeleid, gezien de eigenheid en diversiteit die deze collecties al in zichzelf dragen. DTK geeft aan dat amateurdans aansluiting vindt bij lokale archiefdiensten of community-driven archives; CND probeert via publiekswerking wel een opening te maken richting amateurdans. In het AMVB bewaren we intussen al diverse dans- en dansgerelateerde archieven, bv. de archieven van het Kaaitheater, de Beursschouwburg, An Slootmaekers, Kwaad Bloed, Marianne Vankerkhoven en Gorik Lindemans; maar ook de archieven van een aantal amateurgezelschappen. We denken na om ons collectiebeleid omtrent danserfgoed scherper te stellen.
DTK en CND zijn echter meer dan een archiefinstelling. Ze organiseren expo’s, brengen publicaties uit op basis van onderzoek (al dan niet zelf verricht), etc. CND biedt zelfs dansstudio’s aan en geeft advies omtrent het uitbouwen van een actieve carrière (juridisch en op gezondheidsvlak) en is daarmee een centraal Frans ‘danshuis’. De Brusselse – en bij uitbreiding Vlaamse en Belgische – context is anders en gestoeld op een netwerk van organisaties. Toch was het nuttig om te zien wat een centraal danshuis dan wel doet en hoe die taken over een netwerk verdeeld kunnen worden.
Deze bezoeken hebben de basis gelegd voor een duurzaam internationaal partnerschap. Zowel het DTK als het CND gaven uitdrukkelijk aan dat ze de samenwerking graag verderzetten en bereid zijn ervaringen te delen. De uitwisseling is wederzijds: ook zij blijven geïnteresseerd in wat in Brussel gebeurt omtrent dansarchivering. Samen met onze partners zoeken we verder naar methodieken om materieel en immaterieel danserfgoed samen te brengen en duurzaam te verankeren in het onderzoeksveld. Op die manier hopen we te kunnen bijdragen aan de toekomst van het Brusselse danserfgoed als onderdeel van de Brusselse erfgoedpuzzel.
