Een affiche opgedeeld in stukken
Hoe een krap budget leidde tot een van de slimste affiche-ontwerpen uit de Vlaamse culturele scene van de jaren tachtig.
Klapstuk was geen gewoon dansfestival. Opgericht in 1983 door Michel Uytterhoeven vanuit ’t Stuc (vandaag beter bekend als het STUK) in Leuven, bracht het tweejaarlijkse festival de internationale avant-garde van de hedendaagse dans naar Vlaanderen op een moment dat die wereld nog volop in beweging was. De tweede editie, Klapstuk ’85, was niet minder ambitieus: met de Amerikaanse postmoderne choreograaf Steve Paxton en de Gentse kunstenaar Jan Fabre in het programma, en een brede waaier aan internationale gezelschappen, zette het festival de toon voor een generatie die dans opnieuw zou leren zien.
Voor de affiche van het festival werd een beroep gedaan op grafisch ontwerper Gorik Lindemans. Maar het budget was krap, en dat bleek geen probleem, maar een uitdaging die iets bijzonders opleverde.
Van groot naar klein, van één naar vele
In plaats van een grote oplage goedkope affiches te drukken, koos Lindemans voor de omgekeerde weg: hij drukte een kleine hoeveelheid grote vellen, en liet die vervolgens versnijden tot kleinere driehoeken en vierhoeken. De kleur was bewust beperkt tot blauw en roze, niet meer dan twee. Die kleurbeperking was geen stilistische luxe maar een economische noodzaak. En toch, of misschien net daardoor, werkte ze verrassend sterk.
De losse fragmenten werden in wisselende combinaties door de stad geplakt. Geen twee aanplakkingen waren hetzelfde. Wie een blauwe driehoek zag hangen naast een roze vierhoek, zag een ander beeld dan wie dezelfde stukken in een andere volgorde tegenkwam. De affiche als geheel bestond niet op één plek, ze leefde in de straat, steeds op een andere manier.
Grafisch ontwerp als stadsgesprek
Wat Lindemans maakte, was meer dan een aankondiging. De versneden affiche speelde met de logica van herhaling en variatie; hetzelfde vocabulaire als de hedendaagse dans die ze aankondigde. Een eenvoudige ingreep werd daarmee tegelijk een statement over hoe je iets zichtbaar maakt in de openbare ruimte: niet met één groot beeld, maar met veelheid, beweging en combinatie.
De affiches bevinden zich vandaag in de collectie van het AMVB in het archief van Gorik Lindemans, een stille getuige van een moment waarop Leuven en de wereld van de dans voor even samen ademden.
Graag nog wat meerlezen over Klapstuk ’85?
In Etcetera verscheen in 1985 een artikel over het festival: e-tcetera.be/klapstuk-85
