Archief van Mariakranske-De Wijngaard
De Wijngaard is een van de oudste verenigingen van Brussel. Zij voert eveneens de naam van de vroegere rederijkerskamer ’t Mariakranske. De vereniging speelde een belangrijke rol in het Brusselse amateurtoneel en in het ontstaan van de Koninklijke Vlaamse Schouwburg.
Technische metadata
Nummer
BE AMVB 188
Datum
1657 - 1959
Archiefvormer
Mariakranske-De Wijngaard
Verwant Materiaal
De Wijngaard Koninklijke rederijkkamer Tooneel maatschappij groeien en bloeien Brussel 1353 1657
De Wyngaerd Brussel (De Wijngaard)
Minnelijk accoort De Wijngaard - Mariacranske
Oeuvre le sou du Vieillard XVe Anniversaire 1923-1938
Oeuvre Le Sou du Vieillard XVe Anniversaire 1923 - 1938 (2)
Het Stedelijk bestuur aan P. A. De Breyne 1879 - 10 april 1904
Stad Brussel. Vlaggenoptoch bezoek Hunner Majesteiten de Koning en Koningin van Spanje 4 mei 1923
Maatschappij Vooruit. Deinze toneelwedstrijd 1907-1908 Beste Uitspraak 'De Noordstar' Brussel
Cortège de la Fleur de la Reine 10 juli 1911 Koekelberg
Kunstliefde Brugge 1859-60 Blijspel 2de prijs De Morgenstar Brussel
Toon meerAfmetingen
0,125m
Archiefgeschiedenis
De Wijngaard droeg reeds eerder belangrijke erfgoedstukken van de vereniging over: twee vlaggen en het blazoen. Het lokaliseren van het archief is moeilijk. In het Archief van de Stad Brussel berustten de archieven van de rederijkerskamers. Het is niet duidelijk in hoeverre deze toegankelijk zijn. Ook het Liber authenticus, het ledenboek van de broederschap berust in het stadsarchief (uitgeleend aan de Musea van de Stad Brussel). De vereniging beklaagt het zich alleszins dat zij geen toegang hebben tot hun archieven.De vereniging gaf reeds eerder belangrijke erfgoedstukken in bewaring zoals de vlaggen en het blazoen.
Dit bestand werd overgedragen in 2006 door de secretaris van de vereniging René Willems. Er berust hoogstwaarschijnlijk nog archief bij de voorzitter Roger Van de Voorde.
Met oog op de geschiedenis van het archief is het belangrijk om weten dat de H. Cuvelier in 1821 voorzitter werd. Hij had ook het erfgoed van de vereniging ‘gered’. Hij schreef immers in 1820 dat in 1811 de vereniging nog maar uit twee leden bestond. Als ‘erfprins’ bewaarde hij alle bezittingen tot 1820 en volgens inventaris alles terug schonk. Ook het oude ‘constitutieboek’ van 1657 werd terug ter beschikking gesteld van De Wijngaard. Het werd samen met andere handschriften van de maatschappij in 1816 als winkelpapier te koop aangeboden. Een andere verwijzing naar archiefstukken is te vinden in: Cyriel de Baere. “De Brusselsche Kamers van Rhetorica.” Eigen Schoon en De Brabander. 24 (1941) 1-16. “Het archief van den Wijngaard daarentegen is zoo niet volledig, dan toch grotendeels bewaard gebleven en berust bij den voorzitter der vereeniging, den heer E. Lauwers. Het bevat drie registers en een bundel bescheiden, die in een karton bijeengebracht zijn.” Twee van die drie registers berusten nu in het AMVB. Van het derde register geeft de Baere de titel: Boeck der Resolutien ende Partikuliere Rekeningen… aanvang nemende 2 april 1826. Dit register zou lopen tot 1830. De bundel archiefbescheiden die hij blijkbaar nog geraadpleegd heeft voor zijn artikel, zou hoofdzakelijk bestaan uit briefwisseling en notulen van vergaderingen. Het is momenteel niet duidelijk of deze archiefstukken verloren zijn of niet. Het archief van de Centrale voor het Brusselse Amateurtoneel (CBA) bevat ook nog drie dozen van De Wijngaard. Dit dossier bestaat hoofdzakelijk uit briefwisseling en programma’s van de jaren vijftig tot zestig. Aanvullende documenten berusten in het AMVB nog onder de verzameling Archiefdocumentatie – Toneel.
Bereik en inhoud
Het betreft twee registers. De registers zijn een verzameling van katernen die over verschillende periodes zijn aangevuld. Beide banden werden achteraf genaaid. Het is duidelijk dat de rand werd afgesneden om alles mooi te doen passen. Over het algemeen geven de registers informatie over de leden, de statuten, de samenstelling van het bestuur en de rekeningen, en soms over de opgevoerde toneelstukken.
Het oudste register dateert van 1657 Namen van de vrije Liefhebbers van de Academie van den Wyngaert onder den Tittel van Groeijen en Broeijen ingesteldt den 13 Augusti 1657. In dit oudste register zijn een aantal periodes te onderscheiden: 1657 tot 1679, 1690-1693, 1733-1738. In 1822 wordt een laatste notitie gemaakt. Het betreft de verklaring van de voorzitter H. Cuvelier dat de band 410 bladzijden omvat. Deze vermelding gebeurt twee keer. Dit is het zogenaamde Constitutieboek.
Het tweede register is jonger van datum, maar luxueuzer van opzet. De band is versiert en draagt ook de naam ‘Den Wyngaerd’. Ook dit register is een compilatie. Het is duidelijk te zien dat de band voor latere toevoegingen werd losgemaakt. Vooraan vinden we de brieven uit 1910 met de vraag aan koning Albert I om De Wijngaard in bescherming te nemen volgens de traditie van zijn voorgangers. Een losse katern bestaat uit zes geschilderde blazoenen van de beschermheren, te dateren van 1701 tot 1772. Daarop volgt onmiddellijk het blazoen van de markies Pol d’ Arconati Visconti uit 1811, de kasteelheer van Gaasbeek. Vervolgens lezen we dat G.F. Meijer als erelid werd aangenomen, zonder datum. Op folio 13 vinden we dan het eigenlijke titelblad Register van de voornaemste saecken voorghevallen in dese compagnie onder de Doorluchtige Protectie van Syne Excellencie den Heere Prince de Berghes… 25 january MDCCI (1701). Hierop volgt een lofdicht voor de beschermheer. Een aantal oudere gegevens worden in 1701 genoteerd zoals bijvoorbeeld de oudste leden die op dat moment nog leven. Bij hun overlijden wordt een kruisje (op latere datum) toegevoegd - dit gebeurde ook in het register van 1657. Ook in dit register zijn verschillende periodes te onderscheiden: 1701-1753, 1780-1782, 1816, 1820-1822, 1932, 1940, 1945-1946. De laatste vermelding dateert van 1959 waar het nieuwe bestuur staat vermeldt. De delen van jongere datum zijn in dit register eerder te interpreteren als gulden boek waarin de belangrijkste gebeurtenissen worden opgetekend.
