Op 27 april mocht het AMVB een uitgebreide collectie aan fotoalbums, knipselmappen, affiches en illustraties van en over de Brusselse kunstenares Hélène Riedel in ontvangst nemen. Deze collectie werd doorheen de jaren bijeengebracht door Hélènes dochter Alice, en nu ze inmiddels zelf ook overleden is, schenken haar erfgenamen een groot deel ervan aan het AMVB. Een tweede overdracht is voorzien voor de zomer. Dankzij deze schenking kunnen we een onderbelicht maar waardevol aspect van de Brusselse kunstgeschiedenis naar het publiek openstellen.
Hélène Riedel werd in 1901 geboren in het Oostenrijkse Troppau, thans Opava in Tsjechië. Tekenen en schilderen behoorden al vroeg tot Hélènes interesses, wat ertoe leidde dat ze aan de Weense Staatsakademie de richting Toegepaste Kunst volgde. In 1926 trouwde ze met de Zwitserse ingenieur Charles Riedel, die op dat moment in Brussel betrokken was bij de bouw van de Résidence Palace. Hélène vervoegde haar man in Brussel en zou er voor de rest van haar leven blijven wonen. Ze kregen samen één dochter, Alice. In deze jaren was Hélène weinig met haar eigen schilderkunst bezig. Pas vanaf 1938 nam ze het penseel terug op, waarbij ze vooral landschappen en haar directe omgeving schilderde. Hélène bewoog zich vlot doorheen de culturele kringen van de hoofdstad en bouwde daarbij een uitgebreide vriendenkring op. Ze mocht onder meer de beeldhouwer Jean Canneel en de schrijver Urbain Van de Voorde tot haar intimi rekenen. Tegen 1944 was Hélène lid geworden van de kunstgroep Contact, dat het kunstgebeuren in Brussel een nieuw élan wilde geven via tentoonstellingen en het uitgeven van een eigen strijdblad.
Hélène artistieke stijl bleef zich doorheen de jaren evolueren. Begin jaren 1950 hanteerde ze nog een duidelijk figuratieve stijl, goed zichtbaar in een serie vrouwenportretten, maar vanaf 1954 begon ze steeds verder naar het abstracte te verschuiven. Ze zou deze grens echter nooit oversteken en er bleef altijd een figuratief element in haar werk aanwezig. Het is in deze periode dat ze haar kenmerkende stijl uitwerkte, met een nadruk op ruwe landschappen waarin één kleur overheerste. Hélène was gefascineerd door stadszichten en industrie, maar ook bossen en de natuur keerden regelmatig in haar werk terug. Een blijvende rol werd gespeeld door het licht.
Hoewel ze geboren was in het toenmalige Oostenrijk-Hongarije en het Nederlands niet haar moedertaal was, profileerde Hélène Riedel zich uitdrukkelijk als een Vlaamse kunstenares en hield ze zich uitgebreid op in Nederlandstalige kunstkringen in de hoofdstad. Zo was ze in de jaren 1960 en 1970 kind aan huis in kunstgalerij Caryatide, maar ook met de Vlaamse Club kwam ze uitvoerig in contact.
Hélène Riedel overleed in 1991. Haar dochter Alice nam het op zich om het artistieke nalatenschap van haar moeder veilig te stellen. In hun huis in de Visserijstraat te Ukkel, waar ze tot Hélènes dood samen woonden, bracht Alice een enorme collectie aan archiefmateriaal en kunstwerken van Hélène samen. Haar ambitie was om het huis als museum voor het publiek open te stellen. Met dit doel richtte ze de Stichting Hélène Riedel op. Alice legde zich toe op het catalogiseren van de meer dan 5.000 kunstwerken die Hélène tijdens haar artistieke leven heeft geproduceerd, met als resultaat de Beredeneerde Catalogus Hélène Riedel die in 2010 is uitgebracht. Het beoogde museum is er uiteindelijk nooit gekomen en met het overlijden van Alice is ook de Stichting niet langer actief..
Eind 2025 werd het AMVB gecontacteerd door de erfgenamen van Alice met de vraag of we (een deel van) de collectie wilden overnemen. Omdat Hélène het merendeel van haar leven in Brussel heeft gewoond en gewerkt, was het hun wens dat de collectie werd ondergebracht bij een culturele instelling in de hoofdstad. Uiteindelijk is met de erfgenamen overeengekomen dat het AMVB het archiefgedeelte van de collectie overneemt, samen met een beredeneerde selectie aan kunstwerken die een overzicht moeten geven van Hélènes oeuvre doorheen de jaren. Dit was overigens niet het eerste werk van Hélène in onze collectie. Zij was bij leven bevriend met het personeel en het bestuur van het AMVB, en schonk in 1986 het werk De Kathedraal, voorzien van een gedicht door Pieter G. Buckinx.
Hoewel het archief volledig draait om Hélène Riedel en haar oeuvre, hebben we het op vraag van de familie ingeschreven als Collectie Alice Riedel. Zij heeft immers het materiaal bijeengebracht en het was haar levenswerk om de herinnering aan het werk en leven van haar moeder in stand te houden.
